Zespół cieśni nadgarstka (ZCN) to obecnie najczęściej występująca neuropatia uciskowa, z którą pacjenci zgłaszają się do gabinetów ortopedycznych i neurologicznych. Schorzenie to wynika z mechanicznego ucisku na nerw pośrodkowy, który przebiega przez wąską przestrzeń anatomiczną – kanał nadgarstka. Kiedy objętość tkanek wewnątrz kanału wzrasta lub sam kanał ulega zwężeniu, dochodzi do niedokrwienia i zaburzenia funkcji nerwu. Choć w początkowych stadiach choroby możliwe jest leczenie zachowawcze, w wielu przypadkach jedynym rozwiązaniem zapobiegającym trwałemu uszkodzeniu nerwu jest zabieg operacyjny, nazywany odbarczeniem cieśni nadgarstka.
Dla kogo przeznaczony jest zabieg operacyjny?
Decyzja o kwalifikacji do leczenia operacyjnego opiera się na wywiadzie klinicznym, badaniu fizykalnym oraz wynikach badań dodatkowych. Problem ten dotyka najczęściej osób między 40. a 60. rokiem życia, ze znaczną przewagą kobiet. W grupie ryzyka znajdują się pacjenci wykonujący powtarzalne ruchy dłoni i nadgarstka, a także osoby narażone na długotrwałą pracę z klawiaturą, pracownicy fizyczni oraz osoby obsługujące narzędzia wibrujące. Zespół cieśni nadgarstka często współistnieje również z chorobami ogólnoustrojowymi, takimi jak cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów czy niedoczynność tarczycy.
Głównym wskazaniem do operacji jest brak poprawy po zastosowaniu leczenia zachowawczego (farmakoterapii, iniekcji sterydowych, fizykoterapii czy stosowania ortez na noc). Pacjenci kwalifikowani do zabiegu najczęściej skarżą się na:
- nasilające się drętwienie i mrowienie palców (od pierwszego do połowy czwartego palca),
- wybudzający ze snu, piekący ból promieniujący niekiedy aż do przedramienia lub barku,
- osłabienie siły chwytu i częste, mimowolne upuszczanie przedmiotów,
- zaniki mięśni kłębu kciuka, co świadczy o zaawansowanym stadium ucisku i uszkodzeniu włókien ruchowych nerwu.
Przed podjęciem ostatecznej decyzji o operacji złotym standardem diagnostycznym pozostaje badanie elektrofizjologiczne (EMG/ENG), które pozwala obiektywnie ocenić stopień uszkodzenia przewodnictwa nerwowego.
Na czym polega zabieg odbarczania cieśni nadgarstka?
Operacyjne uwolnienie nerwu pośrodkowego to procedura stosunkowo krótka, charakteryzująca się wysokim wskaźnikiem powodzenia klinicznego. Celem interwencji chirurgicznej jest mechaniczne powiększenie przestrzeni w kanale nadgarstka, co bezpośrednio znosi ucisk na nerw i towarzyszące mu naczynia krwionośne.
Zabieg najczęściej przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym lub odcinkowym (przewodowym), co eliminuje ryzyko związane ze znieczuleniem ogólnym i pozwala na szybki powrót pacjenta do domu. Chirurg wykonuje niewielkie nacięcie na dłoniowej powierzchni ręki, u podstawy nadgarstka. Następnie lokalizuje i przecina więzadło poprzeczne nadgarstka (troczek zginaczy), które stanowi “dach” kanału nadgarstka. Po upewnieniu się, że nerw pośrodkowy został całkowicie uwolniony i nie ma innych patologii w obrębie kanału (np. zgrubiałych pochewek ścięgnistych), ranę zamyka się szwami i zakłada jałowy opatrunek. Cała procedura trwa zazwyczaj od 20 do 30 minut.
Rekonwalescencja i powrót do zdrowia
Efekty zabiegu w postaci ustąpienia dolegliwości bólowych i nocnych drętwień pacjenci odczuwają bardzo często już w pierwszej dobie po operacji. Poprawa czucia oraz powrót pełnej siły mięśniowej wymagają jednak więcej czasu, ponieważ proces regeneracji włókien nerwowych przebiega stopniowo (około 1 milimetra na dobę). Szwy usuwa się standardowo po 10-14 dniach od operacji. Kluczowym elementem powrotu do pełnej sprawności ręki jest odpowiednio poprowadzona rehabilitacja, obejmująca ćwiczenia zapobiegające powstawaniu zrostów, mobilizację blizny oraz stopniowe wzmacnianie siły chwytu.
Zabiegi operacyjnego odbarczania cieśni nadgarstka są standardową procedurą chirurgiczną, którą rutynowo wykonujemy w Szpitalu AVIMED w Katowicach, zapewniając pacjentom opiekę medyczną na każdym etapie leczenia. Wczesna interwencja pozwala zatrzymać postęp choroby i przywrócić funkcjonalność dłoni.