Postęp, jaki dokonał się w chirurgii narządu ruchu na przestrzeni ostatnich dekad, w sposób radykalny zmienił strategie terapeutyczne w przypadku urazów oraz zmian zwyrodnieniowych. Dawne metody operacyjne, wymagające szerokiego otwarcia jamy stawowej (artrotomii), zostały w większości przypadków zastąpione przez techniki o minimalnej inwazyjności. Głównym przedstawicielem tego nurtu jest artroskopia kolana – procedura, która łączy w sobie wysoką precyzję diagnostyczną z możliwością jednoczasowego przeprowadzenia zaawansowanych procedur naprawczych wewnątrzstawowych.
Czym jest artroskopia stawu kolanowego?
Z punktu widzenia techniki chirurgicznej, artroskopia jest procedurą endoskopową. Zamiast rozległego cięcia, lekarz operator wykonuje zazwyczaj dwa minimalne nacięcia powłok skórnych o długości około 5-10 mm, zwane portalami artroskopowymi.
- Portal optyczny: Służy do wprowadzenia do wnętrza stawu artroskopu - cienkiego tubusu wyposażonego w układ soczewek, kamerę o wysokiej rozdzielczości oraz światłowodowe źródło światła zimnego. Obraz wnętrza stawu jest przekazywany w czasie rzeczywistym na monitor medyczny w kilkukrotnym powiększeniu, co pozwala na drobiazgową ocenę struktur anatomicznych.
- Portal narzędziowy: Umożliwia wprowadzenie zminiaturyzowanych instrumentów chirurgicznych (takich jak sondy, kleszczyki, nożyczki, waporyzatory czy narzędzia napędzane mechanicznie - shaver).
Podczas procedury jama stawowa jest stale płukana sterylnym roztworem soli fizjologicznej, co zapewnia odpowiednie rozszerzenie przestrzeni wewnątrzstawowej oraz optymalną widoczność pola operacyjnego.
Główne wskazania kliniczne do wykonania zabiegu
Artroskopia stawu kolanowego nie jest jedynie metodą diagnostyczną; w przeważającej większości przypadków ma charakter operacyjny. Do najczęstszych patologii wewnątrzstawowych kwalifikowanych do tej procedury należą:
- Uszkodzenia łąkotek (przyśrodkowej i bocznej): Obejmujące pęknięcia urazowe oraz zmiany o charakterze degeneracyjnym. W zależności od lokalizacji i typu uszkodzenia dąży się do zachowania tkanki poprzez szycie łąkotki (z użyciem nowoczesnych implantów metodą inside-out lub all-inside). W przypadku braku potencjału gojenia wykonuje się oszczędne, częściowe wycięcie zmienionych struktur.
- Patologie więzadłowe (rekonstrukcje): Przede wszystkim uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego (ACL) oraz rzadziej więzadła krzyżowego tylnego (PCL). Artroskopia pozwala na precyzyjne wywiercenie kanałów kostnych w kości udowej i piszczelowej oraz stabilne osadzenie przygotowanego wcześniej przeszczepu (autogennego, alogennego lub sztucznego). Wykonujemy również rekonstrukcję więzadeł pobocznych i troczków rzepki.
- Uszkodzenia chrząstki stawowej: Medycyna regeneracyjna dysponuje obecnie technikami takimi jak mikrozłamania, nawiercania czy stosowanie membran kolagenowych, które z powodzeniem aplikuje się drogą artroskopową w celu uzupełnienia ubytków chrzęstnych.
- Choroby błony maziowej i ciała wolne: Wskazaniem bywa konieczność wykonania synowektomii (wycięcia zmienionej zapalnie błony maziowej, np. w przebiegu Reumatoidalnego Zapalenia Stawów (RZS) lub usunięcia ciał wolnych (odłamków kostno-chrzęstnych), które powodują mechaniczne blokowanie stawu.
Przygotowanie pacjenta i przebieg procedury medycznej
Proces kwalifikacji opiera się na korelacji objawów klinicznych, badania fizykalnego oraz wyników diagnostyki obrazowej. Kluczowym badaniem weryfikującym stopień uszkodzeń wewnątrzstawowych jest rezonans magnetyczny (MRI), uzupełniony w razie potrzeby o klasyczne zdjęcia rentgenowskie (RTG).
Zabieg wykonywany jest w warunkach bloku operacyjnego. Pacjent najczęściej poddawany jest znieczuleniu podpajęczynówkowemu (regionalnemu), co pozwala na zachowanie świadomości przy całkowitym zniesieniu czucia bólowego w obrębie kończyn dolnych, bądź znieczuleniu ogólnemu. W celu zapewnienia bezkrwawego pola operacyjnego, na udo operowanej kończyny zakładana jest pneumatyczna opaska uciskowa. Czas trwania procedury wynosi zazwyczaj od 30 do 90 minut, w zależności od stopnia skomplikowania procedur naprawczych.
Postępowanie pooperacyjne i rehabilitacja
Minimalna trauma tkankowa związana z dostępem artroskopowym bezpośrednio przekłada się na profil bezpieczeństwa pacjenta oraz redukcję dolegliwości bólowych po zabiegu. Hospitalizacja jest krótkotrwała – pacjent w większości przypadków wypisywany jest do domu w pierwszej dobie po operacji.
Należy jednak podkreślić, że stopień inwazyjności zewnętrznej nie odzwierciedla zakresu ingerencji wewnątrzstawowej. Proces gojenia struktur takich jak szyta łąkotka czy rekonstruowane więzadło wymaga restrykcyjnego przestrzegania protokołu rehabilitacyjnego.
Faza rehabilitacji | Główne założenia terapeutyczne |
Faza I (wczesna pooperacyjna) | Kontrola wysięku i stanu zapalnego (krioterapia, elewacja kończyny). Wczesna aktywacja mięśnia czworogłowego uda oraz ćwiczenia profilaktyki przeciwzakrzepowej. Chód o kulach z zaleconym przez operatora stopniem odciążenia. |
Faza II (funkcjonalna) | Przywracanie fizjologicznego zakresu ruchomości (zgięcia i wyprostu), mobilizacja blizn oraz rzepki. Odbudowa stabilizacji głębokiej oraz proprioceptywnej (czucia głębokiego). |
Faza III (późna) | Progresywny trening oporowy, odbudowa pełnej siły i wytrzymałości mięśniowej. Przygotowanie do specyficznych obciążeń związanych z aktywnością zawodową lub sportową. |
Zabiegi artroskopii w Szpitalu AVIMED w Katowicach
W Szpitalu AVIMED przy ul. Gliwickiej 159 w Katowicach chirurgia artroskopowa od wielu lat stanowi jeden z filarów działalności Oddziału Ortopedii. Doświadczenie zespołu lekarskiego w zakresie technik endoskopowych pozwala na rutynowe wykonywanie procedur w obrębie wielu dużych i małych stawów. Zabiegi wykonywane są na nowoczesnym sprzęcie endoskopowym i przy użyciu najnowszych dostępnych implantów. W spektrum działalności zabiegowej oddziału znajdują się:
- artroskopia kolana (pełen zakres procedur naprawczych i rekonstrukcyjnych),
- artroskopia barku (m.in. dekompresja przestrzeni podbarkowej, szycie stożka rotatorów, leczenie niestabilności),
- artroskopia łokcia (usuwanie ciał wolnych, naprawa chrząstki),
- artroskopia nadgarstka (resekcje zrostów, diagnostyka przewlekłych zespołów bólowych, leczenie niestabilności),
- artroskopia stawu skokowego (usuwanie konfliktów przednich i tylnych, leczenie uszkodzeń chrząstki, rekonstrukcje więzadłowe).
Taki profil działalności pozwala na zapewnienie pacjentom zróżnicowanej, wysoce zindywidualizowanej opieki chirurgicznej, opartej na aktualnych wytycznych międzynarodowych towarzystw ortopedycznych.
Dolegliwości bólowe oraz ograniczenie funkcji stawu kolanowego wymagają oceny specjalistycznej. Zapraszamy do kontaktu z poradnią ortopedyczną Szpitala AVIMED w Katowicach w celu przeprowadzenia diagnostyki i optymalizacji dalszego postępowania terapeutycznego.
