Międzynarodowy Dzień Walki z Rakiem, obchodzony 4 lutego, to globalna inicjatywa mająca na celu zwiększanie świadomości na temat chorób nowotworowych, ich profilaktyki, wczesnego wykrywania oraz leczenia. Nowotwory od lat pozostają jedną z głównych przyczyn zgonów w Europie, jednak współczesna medycyna i wiedza naukowa pokazują jasno, że wiele zachorowań można ograniczyć lub wykryć na wczesnym etapie. Kluczową rolę odgrywa tutaj profilaktyka, edukacja zdrowotna oraz regularny kontakt z lekarzem.
Jednym z najważniejszych dokumentów promujących profilaktykę onkologiczną jest Europejski Kodeks Walki z Rakiem, który stanowi motyw przewodni tegorocznych działań edukacyjnych.
Czym jest Europejski Kodeks Walki z Rakiem?
Europejski Kodeks Walki z Rakiem (EKWzR) to zbiór zaleceń opracowanych przez ekspertów Komisji Europejskiej oraz Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC). Jego celem jest dostarczenie rzetelnej, opartej na dowodach naukowych wiedzy, która pomaga zmniejszyć ryzyko zachorowania na nowotwory oraz zwiększyć szanse na ich wczesne wykrycie.
Kodeks nie jest dokumentem medycznym skierowanym wyłącznie do specjalistów. Został stworzony z myślą o całym społeczeństwie – osobach zdrowych, pacjentach, rodzinach i opiekunach. Jego przekaz jest prosty: wiele czynników ryzyka nowotworów zależy od stylu życia i środowiska, a świadome wybory mogą realnie wpłynąć na zdrowie w perspektywie długoterminowej.
O co chodzi w Europejskim Kodeksie Walki z Rakiem?
Sednem Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem jest profilaktyka pierwotna i wtórna. Profilaktyka pierwotna polega na ograniczaniu ekspozycji na czynniki zwiększające ryzyko rozwoju nowotworów, natomiast profilaktyka wtórna koncentruje się na wczesnym wykrywaniu zmian nowotworowych, zanim pojawią się objawy choroby.
EKWzR podkreśla znaczenie zdrowego stylu życia, obejmującego m.in. unikanie używek, dbanie o prawidłową masę ciała, regularną aktywność fizyczną oraz zdrową dietę. Równie ważnym elementem są badania profilaktyczne i przesiewowe, które umożliwiają wykrycie nowotworu na wczesnym etapie, często jeszcze przed wystąpieniem dolegliwości. Wczesna diagnoza znacząco zwiększa skuteczność leczenia i poprawia rokowania.
Główne zasady Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem
Europejski Kodeks Walki z Rakiem zawiera konkretne zalecenia, które – stosowane konsekwentnie – mogą znacząco zmniejszyć ryzyko zachorowania na nowotwory. Obejmują one zarówno styl życia, jak i profilaktykę medyczną:
- Nie pal. Nie używaj tytoniu w żadnej postaci.
- Stwórz w domu środowisko wolne od dymu tytoniowego. Wspieraj politykę miejsca pracy wolnego od tytoniu.
- Utrzymuj prawidłową masę ciała.
- Bądź aktywny fizycznie w codziennym życiu. Ogranicz czas spędzany na siedząco.
- Przestrzegaj zaleceń prawidłowego sposobu żywienia: jedz dużo produktów pełnoziarnistych, roślin strączkowych, warzyw i owoców, ogranicz spożycie wysokokalorycznych produktów spożywczych (o wysokiej zawartości cukru lub tłuszczu) i unikaj napojów słodzonych, unikaj przetworzonego mięsa; ogranicz spożycie mięsa czerwonego i żywności z dużą ilością soli.
- Jeśli pijesz alkohol dowolnego rodzaju, ogranicz jego spożycie. Abstynencja pomaga zapobiegać nowotworom.
- Unikaj nadmiernej ekspozycji na promienie słoneczne: (dotyczy to szczególnie dzieci). Chroń się przed słońcem, używaj produktów przeznaczonych do ochrony przeciwsłonecznej, nie korzystaj z solarium.
- Chroń się przed działaniem substancji rakotwórczych w miejscu pracy. Postępuj zgodnie z zaleceniami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy.
- Dowiedz się, czy w domu jesteś narażony na naturalne promieniowanie spowodowane wysokim stężeniem radonu. Podejmij działania na rzecz zmniejszenia jego poziomu.
- Kobiety powinny pamiętać o tym, że karmienie piersią zmniejsza u matki ryzyko zachorowania na nowotwory. Jeśli możesz, karm swoje dziecko piersią, hormonalna terapia zastępcza zwiększa ryzyko rozwoju niektórych nowotworów. Ogranicz jej stosowanie.
- Zadbaj o to, aby twoje dzieci poddano szczepieniom ochronnym przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (dotyczy noworodków), wirusowi brodawczaka ludzkiego - HPV (dotyczy dziewcząt).
- Bierz udział w zorganizowanych programach badań przesiewowych w celu wczesnego wykrywania: raka jelita grubego (zalecenie dotyczy zarówno mężczyzn, jak i kobiet), raka piersi (u kobiet), raka szyjki macicy (u kobiet).
Każda z tych zasad ma znaczenie, a ich łączne stosowanie może realnie wpłynąć na zmniejszenie ryzyka zachorowania oraz poprawę jakości życia.
Dlaczego Europejski Kodeks Walki z Rakiem jest tak ważny?
Znaczenie Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem wynika z faktu, że nowotwory coraz częściej stają się chorobami przewlekłymi, z którymi pacjenci żyją przez wiele lat. Jednocześnie badania pokazują, że nawet do 40 procent przypadków nowotworów można zapobiec poprzez odpowiednie działania profilaktyczne.
Kodeks pełni również istotną rolę edukacyjną. Pomaga oddzielić fakty od mitów, promuje odpowiedzialność za własne zdrowie i zachęca do regularnego kontaktu z lekarzem. W czasach nadmiaru informacji i dezinformacji rzetelne, sprawdzone zalecenia są szczególnie cenne zarówno dla pacjentów, jak i ich bliskich.
Międzynarodowy Dzień Walki z Rakiem to dobra okazja, aby przypomnieć, że profilaktyka onkologiczna nie jest jednorazowym działaniem, lecz procesem, który towarzyszy nam przez całe życie. Wdrożenie zasad Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem może realnie przełożyć się na zmniejszenie liczby zachorowań oraz poprawę jakości życia.
Konsultacja onkologiczna - kiedy warto zgłosić się do specjalisty?
Wizyta u onkologa nie jest przeznaczona wyłącznie dla osób z rozpoznaną chorobą nowotworową. To także ważna forma profilaktyki dla osób z obciążeniami rodzinnymi, niepokojącymi objawami lub niejasnymi wynikami badań. Konsultacja onkologiczna pozwala ocenić ryzyko, zaplanować dalszą diagnostykę i rozwiać wątpliwości dotyczące zdrowia. Wczesna rozmowa ze specjalistą może znacząco wpłynąć na dalsze postępowanie i poczucie bezpieczeństwa pacjenta.
Konsultacje onkologiczne w Centrum Medycznym AVIMED w Bytomiu
W Centrum Medycznym AVIMED w Bytomiu pacjenci mogą skorzystać z konsultacji z lekarzem onkologiem. To element kompleksowej opieki medycznej, obejmującej profilaktykę, diagnostykę oraz wsparcie pacjentów na różnych etapach leczenia. Rejestracja wizyty odbywa się telefonicznie pod numerem: tel.: (+48) 519 147 005.